Over samira Bouchibti

Ik ben gewoon Nederlander

Af en toe kom ik mensen tegen die me het gevoel geven dat ik er niet helemaal bij hoor. Bijvoorbeeld toen ik niet zo lang geleden een lezing moest geven over ‘vrijheid’. Een oudere meneer zei letterlijk tegen mij: ‘Ik heb u gegoogeld en gelezen over wat u allemaal hebt gedaan. U hebt gewerkt als programmamaker, boeken geschreven en in de Tweede Kamer gezeten. U hebt veel bereikt in uw leven. Ik wil u graag even zeggen dat ik dit héél erg knap vind … voor een Marokkaan.’ 

Ik ontplofte bijna! Hoezo, voor een Marokkaan? Het is niet leuk om constant aangesproken te worden op je afkomst (of geloof), of als er steeds aan je wordt gevraagd waar je écht vandaan komt, of waar je (groot)ouders vandaan komen. Als de vraag wordt gesteld uit oprechte belangstelling of nieuwsgierigheid, is er niets mis mee. Maar als de vraag wordt gesteld met de bedoeling je in een hokje te plaatsen of om vooroordelen te bevestigen, is het niet fijn. Het kan je het gevoel geven dat je geen volwaardig lid bent van de samenleving en er niet echt bij hoort. 

Ook student Hans raakte een gevoelige snaar toen hij tegen me zei: ‘Ik vind u aardig, maar voor mij bent u geen échte Nederlander.’ Ik vroeg hem waarom: ‘Ik spreek de taal, woon hier mijn hele leven en mijn Nederlandse paspoort heeft dezelfde kleur als dat van jou.’ Hij was het met mij eens, en toch was ik geen échte Nederlander. Volgens hem was een ‘echte’ Nederlander iemand met blond haar, blauwe ogen en een typisch Nederlandse naam, zoals Herman of Debby. Ik heb Hans uitgelegd dat de ‘echte’ Nederlander niet bestaat en dat ik ‘gewoon’ Nederlander ben. Ook heb ik gezegd dat niet alle Nederlanders wit zijn, blauwe ogen hebben en eruitzien zoals hij, en dat mensen met namen als Samira, Mohammed of Karsu ook ‘gewoon’ Nederlander zijn. 

Mijn vader was een gastarbeider en kwam in 1968 vanuit Marokko naar Nederland om geld te verdienen. Hij woonde de eerste vier jaar alleen en toen mochten mijn moeder, mijn vijf broers en zussen en ik ook naar Nederland komen. Mijn moeder vertelde me dat mijn vader ons zenuwachtig stond op te wachten toen we op Schiphol aankwamen. Het moet een prachtig gezicht zijn geweest: een vrouw met een baby van één week oud in haar armen en vijf kinderen in de leeftijd van 2 tot 12 jaar, rechtstreeks uit Marokko. Mijn zus herinnert zich dat het die dag, in de eerste week van januari, erg koud was en dat er sneeuw lag. Ze was onder de indruk van alles wat ze zag. Vooral van het grote vliegtuig, maar nog meer van de mooi opgemaakte stewardessen. Dit waren de eerste Nederlandse mensen met wie zij kennismaakte. Ze waren erg lief voor mijn moeder en broers en zussen en gaven hun veel aandacht.

Van Schiphol reden wij naar Haarlem, waar mijn vader dankzij zijn werk als lasser een prachtig huis voor ons had kunnen regelen. Het huis was oud, maar het had wel twee verdiepingen en was groot genoeg voor ons allemaal. Daar aangekomen bewonderden we eerst ons nieuwe thuis en daarna was het tijd om te eten, want we hadden honger. Mijn vader smeerde een grote stapel witte boterhammen met kaas en zette die samen met glazen melk op tafel. Volgens mijn zus was het het lekkerste brood dat ze ooit had gegeten en de lekkerste melk die ze ooit had gedronken. 

Ik heb het niet altijd even makkelijk gehad in mijn leven en tegenslagen moeten overwinnen. Maar met vallen en opstaan ben ik geworden wie ik wil zijn. Ik heb veel gereisd en een jaar in Zuid-Afrika en een jaar in Griekenland gewoond. Ik ben vier jaar Tweede Kamerlid geweest en later ook gemeenteraadslid in Amsterdam. Verder heb ik als journalist en programmamaker gewerkt en meerdere boeken geschreven. 

Gastdocent Burgerschap 
Met veel plezier sta ik nu al bijna tien jaar, naast mijn andere werk, als gastdocent Burgerschap voor de klas. De afgelopen jaren heb ik aan duizenden studenten lesgegeven. Een van de studenten die me altijd zal bijblijven, is Mira. Zij voelde zich vaak ongelukkig, omdat ze haar diepgelovige christelijke ouders niet kon vertellen dat ze lesbisch is. Zij zouden haar seksuele gerichtheid nooit accepteren en dit maakte haar verdrietig. Mira leidde een dubbelleven en had nog nooit met iemand over haar geheim gesproken. Alleen bij haar vriendin kon Mira zichzelf zijn. In de klas voelde ze zich veilig genoeg om over haar vriendin te vertellen, op wie ze al een jaar stapelverliefd was. Ze wilde dit heel graag delen met haar klasgenoten, omdat ze er met niemand anders over kon praten. Mira zal altijd in mijn herinnering blijven. Haar moed om zich kwetsbaar op te stellen opende de deur voor anderen om hun persoonlijke verhaal te delen en om open te zijn over hun gevoelens. Ik geloof sterk in de kracht van het delen van verhalen, omdat dit een gevoel van verbondenheid kan creëren. Door naar anderen te luisteren leren we de ander beter begrijpen, maar we leren ook onszelf beter kennen, wat kan leiden tot persoonlijke groei. 

In dit boek deel ik niet alleen verhalen, maar ook mijn gedachten en ervaringen, in de hoop dat ze iets voor jou kunnen betekenen. Ik schrijf over de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst en waarom het belangrijk is om deze te koesteren en te beschermen. Ik schrijf ook over racisme, discriminatie en uitsluiting en over de complexe wereld van sociale media. En je krijgt tips en leest verhalen over persoonlijke groei, prestatie- druk en de stress die hierbij komt kijken. Dit boek heb ik voor jongeren en jongvolwassenen geschreven, maar het kan ook gelezen worden door (groot)ouders, familie of docenten. Als basis voor mooie gesprekken en meer verdraagzaamheid, vertrouwen en houvast. 

Ik hoop dat je veel plezier aan dit boek gaat beleven en dat ik je een beetje aan het denken kan zetten. Je hoeft het niet in één keer uit te lezen. Het is juist goed als je het af en toe weglegt en de tijd neemt om ergens over na te denken of iets in je notitieapp te zetten. Of je dit boek nu alleen op je kamer leest, met een vriend of vriendin op een bankje in het park of met je ouders of docent, lees het boek op een plek waar jij je veilig en begrepen voelt. En voel je vrij om mij een mailtje te sturen als je vragen of opmerkingen hebt: [email protected].